- Zwolnienie z VAT nie zwalnia z KSeF. Podatnik zwolniony podmiotowo (do 240 000 zł sprzedaży rocznie) i przedmiotowo (np. lekarz) wystawia faktury dla firm w KSeF od 1.04.2026.
- Do 31.12.2026 możesz fakturować poza KSeF, jeśli faktury dla firm wystawione w danym miesiącu nie przekraczają łącznie 10 000 zł. Od 1.01.2027 każda faktura dla firmy idzie przez KSeF.
- Fakturę wystawiasz tylko na żądanie nabywcy, zgłoszone w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca sprzedaży. Faktury dla konsumentów nie muszą trafiać do KSeF.
- Według Ministerstwa Finansów zwolniony z VAT nie może zastąpić faktury rachunkiem. Rachunek jest dla czynności poza VAT.
- Kara za fakturę bez VAT wystawioną poza KSeF: do 18,7% kwoty należności, według ustawy od 1.01.2027. MF zapowiada przesunięcie kar na 2028 rok, ale to dopiero projekt.
Spis treści · 13 części
Masz firmę zwolnioną z VAT, rozliczasz się ryczałtem albo jesteś lekarzem na kontrakcie i słyszysz, że KSeF „nie dotyczy zwolnionych”? To mit. Wyjaśniamy, od kiedy musisz wystawiać faktury w Krajowym Systemie e-Faktur, kiedy w ogóle musisz wystawić fakturę i co z rachunkami.
Opieramy się na ustawie o VAT i na Podręczniku KSeF 2.0 Ministerstwa Finansów (część II, stan prawny na 1.02.2026). Ogólne zasady KSeF dla wszystkich małych firm opisaliśmy w poradniku KSeF w mikrofirmie od 2027. Ten tekst dotyczy wyłącznie zwolnionych z VAT.
Czy firma zwolniona z VAT musi korzystać z KSeF?
Tak. Ministerstwo Finansów pisze wprost, że podatnicy zwolnieni podmiotowo i przedmiotowo co do zasady wystawiają faktury w KSeF na tych samych zasadach co pozostali. Zwolnienie dotyczy podatku, a nie dokumentowania sprzedaży.
Dla VAT podatnikiem jest każdy, kto prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT: JDG czynna i zwolniona, a także osoba z działalnością nierejestrowaną czy z prywatnym najmem. Podręcznik KSeF wymienia te przypadki z nazwy.
Dwie rzeczy rozróżnia jednak ustawa. Pierwsza: czy w ogóle musisz wystawić fakturę. Druga: czy musisz wystawić ją w KSeF. U zwolnionych odpowiedź na pierwsze pytanie często brzmi „nie”, i wtedy KSeF w ogóle się nie pojawia.
Od kiedy KSeF dla zwolnionych z VAT? Tabela według typu podatnika
| Typ podatnika | Kiedy musi wystawić fakturę | Faktura dla firmy w KSeF | Co z klientem prywatnym |
|---|---|---|---|
| Zwolniony podmiotowo (art. 113, do 240 000 zł) | tylko na żądanie nabywcy, zgłoszone w 3 miesiące | od 1.04.2026; do 31.12.2026 poza KSeF przy fakturach ≤ 10 000 zł w miesiącu; od 1.01.2027 zawsze | faktura na żądanie, poza KSeF (KSeF dobrowolnie) |
| Zwolniony przedmiotowo (art. 43 ust. 1, np. lekarz, fizjoterapeuta, psycholog) | tylko na żądanie nabywcy | jak wyżej: od 1.04.2026, wyjątek 10 000 zł do końca 2026 | pacjent to konsument: poza KSeF |
| Ryczałtowiec zwolniony z VAT | jak zwolniony podmiotowo | jak wyżej; forma opodatkowania PIT nie ma znaczenia | poza KSeF |
| Działalność nierejestrowana | na żądanie nabywcy | jak wyżej, ale potrzebny NIP (VAT-R ze statusem „VAT zwolniony” + NIP-7), zasadniczo od 1.01.2027 | poza KSeF, NIP niepotrzebny |
| Najem prywatny (osoba fizyczna) | najemca-osoba prywatna: nawet na żądanie nie musisz; najemca-firma przy najmie użytkowym: na żądanie | jak wyżej | faktura dobrowolnie, w KSeF lub poza nim |
| Czynny podatnik VAT (dla porównania) | zawsze przy sprzedaży dla firm | od 1.04.2026 (od 1.02.2026 przy sprzedaży ponad 200 mln zł w 2024 r.) | faktura na żądanie, poza KSeF |
Odbieranie faktur to osobna sprawa. Od 1.02.2026 faktury od dostawców dostajesz przez KSeF bez względu na to, czy sam już w nim wystawiasz. Faktura jest otrzymana w chwili nadania jej numeru w systemie.
Kiedy zwolniony z VAT w ogóle musi wystawić fakturę?
Zasada z art. 106b ust. 2 ustawy o VAT: przy sprzedaży zwolnionej na podstawie art. 43 ust. 1 oraz art. 113 ust. 1 i 9 nie musisz wystawiać faktury. Obowiązek pojawia się, gdy nabywca jej zażąda w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym dostarczyłeś towar lub wykonałeś usługę (art. 106b ust. 3).
- Żądanie w terminie. Musisz wystawić fakturę. Jeśli nabywca to firma, od 1.04.2026 wystawiasz ją w KSeF albo, do końca 2026 roku, poza nim w ramach limitu 10 000 zł.
- Żądanie po terminie. Nie musisz niczego wystawiać. Jeśli jednak coś wystawisz, według MF ma to być faktura, a nie rachunek.
- Faktura „z własnej woli”. Możesz wystawić fakturę bez żądania, np. bo klient-firma tego oczekuje w umowie. Wtedy też obowiązują zasady KSeF.
W praktyce większość klientów biznesowych chce faktury, bo bez niej nie zaliczą wydatku do kosztów. Jeśli współpracujesz z firmami, przyjmij, że KSeF Cię dotyczy.
Rachunek zamiast faktury: czy zwolniony może go wystawić?
To najczęstsze pytanie zwolnionych z VAT, bo rachunek z art. 87 Ordynacji podatkowej nie trafia do KSeF. Ministerstwo Finansów odpowiada w Podręczniku KSeF 2.0 (rozdz. 1.3) jednoznacznie: zbieg obowiązku faktury i rachunku jest „pozorny”, a na gruncie VAT pierwszeństwo ma faktura. Podatnik zwolniony, który dokumentuje sprzedaż, wystawia fakturę.
Według MF rachunek jest właściwy tylko w trzech sytuacjach:
- dla czynności, które w ogóle nie podlegają VAT (np. wymienionych w art. 6 ustawy o VAT),
- dla czynności wykonywanych przez podmioty, które nie działają jako podatnik,
- dla rolników ryczałtowych zwolnionych z obowiązku fakturowania (art. 117 ustawy o VAT).
Jesienią 2025 roku Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej dopuścił dalsze wystawianie rachunków przez zwolnionego z VAT. W 2026 roku MF i KIS przyjęły stanowisko odwrotne, które opisaliśmy wyżej. Interpretacja indywidualna chroni tylko tego, kto o nią wystąpił. Jeśli Twój klient-firma żąda dokumentu, bezpieczniej wystawić fakturę.
Limit 10 000 zł w 2026 roku: jak go liczy zwolniony?
Wyjątek z art. 145m ust. 1 pozwala do 31.12.2026 wystawiać faktury papierowe lub w PDF, jeśli łączna wartość brutto faktur wystawionych w danym miesiącu nie przekracza 10 000 zł. U zwolnionego z VAT brutto to po prostu kwota z faktury, bo nie ma w niej podatku.
Do limitu liczysz tylko faktury, które normalnie trzeba wystawić w KSeF, czyli faktury dla firm. Nie wliczasz faktur dla konsumentów ani faktur z kasy rejestrującej. Fakturę, którą przekraczasz limit, i wszystkie kolejne wystawiasz już w KSeF.
- 4.11 · faktura dla agencji A (poza KSeF)
- 4 000 zł
- 10.11 · faktura dla osoby prywatnej (nie wlicza się)
- (1 200 zł)
- 18.11 · faktura dla firmy B (poza KSeF), razem 7 500 zł
- 3 500 zł
- 27.11 · faktura dla firmy C, razem 10 500 zł
- 3 000 zł
- Od faktury z 27.11 włącznie
- tylko KSeF
Szczegółowe zasady liczenia limitu, z wyjaśnieniami MF, są w tekście KSeF w mikrofirmie. Jeśli dorabiasz bez firmy, pamiętaj, że limit KSeF jest miesięczny, a limit działalności nierejestrowanej kwartalny. Opisaliśmy to w poradniku działalność nierejestrowana 2026.
Jak wystawić fakturę bez VAT w KSeF?
Faktura dokumentująca sprzedaż zwolnioną nie zawiera stawki podatku, sumy wartości netto w podziale na stawki ani kwoty podatku (art. 106e ust. 4 pkt 3). W strukturze FA(3) kluczowe są trzy pola:
| Pole w e-fakturze | Co wpisujesz | Obowiązkowe? |
|---|---|---|
| P_19A (Adnotacje) | przepis ustawy, na podstawie którego stosujesz zwolnienie, np. „art. 113 ust. 1 ustawy o VAT” albo „art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT” | tak, jedno z pól P_19A/B/C |
| P_12 (wiersz faktury) | oznaczenie „zw” zamiast stawki | nie, ale MF zaleca |
| P_13_7 | suma wartości sprzedaży zwolnionej | nie, ale MF zaleca |
Zwolnieni mogą też wystawiać fakturę o ograniczonym zakresie danych (§ 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur). Jeśli taka faktura idzie do KSeF, musi zawierać NIP sprzedawcy, a nabywca-firma powinien podać swój NIP.
Lekarz zwolniony z VAT a KSeF
Usługi opieki medycznej świadczone w ramach zawodu lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki, fizjoterapeuty czy psychologa są zwolnione na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 19. Faktury dla pacjentów (konsumentów) zostają poza KSeF. Faktura dla szpitala lub przychodni, z którą masz kontrakt, to faktura dla firmy. Od 1.04.2026 idzie przez KSeF, a w 2026 roku poza nim tylko wtedy, gdy faktury dla firm w danym miesiącu nie przekraczają 10 000 zł. Przy typowym kontrakcie ten limit łatwo przekroczyć.
Czym wystawiać faktury w KSeF przy zwolnieniu z VAT?
Przy kilku fakturach w miesiącu wystarczą bezpłatne narzędzia Ministerstwa Finansów: Aplikacja Podatnika KSeF, aplikacja mobilna KSeF i e-mikrofirma. Porównaliśmy je w tekście darmowy KSeF dla JDG. JDG loguje się sama, np. przez Profil Zaufany lub mObywatela, i nie składa zawiadomienia ZAW-FA.
Program do fakturowania przydaje się, gdy faktur jest więcej, gdy potrzebujesz faktur cyklicznych albo chcesz, żeby faktury kosztowe z KSeF same trafiały do księgowej. Przykładem jest Fakturownia (link partnerski); podobne funkcje mają też inne programy z integracją KSeF. Jeśli program łączy się z KSeF tokenem, sprawdź, co dzieje się z tokenami po 2026 roku: piszemy o tym w poradniku tokeny i certyfikaty KSeF.
Konto firmowe a KSeF: co zmienia się w przelewach?
Od 1.01.2027 czynny podatnik VAT, który płaci przelewem fakturę innemu czynnemu podatnikowi VAT, musi podać w tytule przelewu numer KSeF faktury (art. 108g). Jako zwolniony z VAT nie jesteś czynnym podatnikiem, więc ten obowiązek Cię nie dotyczy. Faktury kosztowe i tak jednak dostajesz przez KSeF, a część banków pozwala opłacić je prosto z listy faktur.
Jeśli dopiero zakładasz firmę albo wybierasz konto na 2027 rok, dwie aktywne promocje z naszej bazy pasują do JDG zwolnionej z VAT:
| Bank | Premia | Dla kogo | Najważniejsze warunki | Wniosek do |
|---|---|---|---|---|
| mBank | 500 zł | osoby, które dopiero zakładają JDG (przez mBank) | karta Mastercard firmowa, płatności nią min. 1 000 zł w 30 dni od umowy | 30.11.2026 |
| ING | do 4 200 zł | JDG na KPiR, ryczałcie lub karcie podatkowej bez konta firmowego w ING na 30.06.2026 | połączenie konta z KSeF, saldo min. 4 000 zł raz w miesiącu, ZUS min. 300 zł, płatności kartą | 31.01.2027 |
W ING promocja wprost wymaga połączenia konta firmowego z KSeF (aktywowania „Płatności za faktury KSeF”). Pełne 250 zł zwrotu miesięcznie dostajesz przy płatnościach kartą na 2 500 zł, a 100 zł za każdy miesiąc z przelewem do ZUS z Mojego ING. Regulamin zastrzega, że nagroda jest przychodem z działalności i trzeba ją opodatkować.
mBank płaci 500 zł, jeśli w jednym wniosku zarejestrujesz JDG przez bank i otworzysz mBiznes Konto Standard z kartą Mastercard. Konto kosztuje 0 zł przez 24 miesiące w miesiącu z przelewem do ZUS lub wpływem min. 1 000 zł, inaczej 19 zł. Promocja jest tylko dla osób, które w dniu wniosku nie prowadziły działalności. Wybór karty Visa premii nie daje.
Koszty kont firmowych po promocjach porównaliśmy w tekście konto firmowe dla JDG: ile kosztuje.
Jakie kary grożą zwolnionemu za fakturę poza KSeF?
Według art. 106ni ustawy o VAT od 1.01.2027 za fakturę wystawioną poza KSeF, gdy był obowiązek, grozi kara do 100% kwoty VAT z faktury. Na fakturze zwolnionego nie ma VAT, więc stosuje się drugi wariant: do 18,7% kwoty należności ogółem. Za 2026 rok kar się nie nakłada.
- Kwota należności ogółem
- 5 000 zł
- Maksymalna stawka kary dla faktury bez VAT
- 18,7%
- Kara maksymalnie (5 000 zł × 18,7%)
- 935 zł
Ministerstwo Finansów zapowiedziało we wrześniu 2026 roku projekt, który przesuwa kary na 1.01.2028. Na 9.10.2026 to wciąż projekt, a sam obowiązek KSeF od 1.01.2027 ma zostać bez zmian. Planuj więc tak, jakby kary obowiązywały od stycznia.
Co zrobić przed 1 stycznia 2027: krok po kroku
- Sprawdź, komu wystawiasz fakturyPrzejrzyj sprzedaż z ostatnich miesięcy. Jeśli fakturujesz tylko konsumentów, KSeF Cię nie obejmuje. Jeśli choć jedną firmę, obejmuje.
- Upewnij się, że masz NIPJDG z CEIDG ma NIP. Przy działalności nierejestrowanej złóż w e-Urzędzie Skarbowym VAT-R ze statusem „VAT zwolniony” i NIP-7. Urząd nada NIP w ciągu 3 dni.
- Zaloguj się do KSeFPrzez login.gov.pl: Profil Zaufany, mObywatel, e-dowód lub bankowość. Sprawdź, czy widzisz faktury od dostawców.
- Nadaj uprawnienia księgowejW Aplikacji Podatnika KSeF, jeśli ktoś prowadzi Twoje rozliczenia.
- Wystaw fakturę testowoZ polem P_19A z podstawą zwolnienia i stawką „zw”. Zrób to w spokojnym miesiącu, a nie dla klienta, który czeka na dokument.
- Przestań wystawiać rachunki firmomJeśli klient-firma żąda dokumentu za sprzedaż objętą VAT, wystawiaj fakturę.
Kogo KSeF dotyczy, a kogo nie?
- JDG zwolniona z VAT, która fakturuje inne firmy,
- lekarz, fizjoterapeuta czy psycholog na kontrakcie z placówką,
- ryczałtowiec zwolniony z VAT pracujący dla firm,
- osoba z działalnością nierejestrowaną, od której firma żąda faktury.
- gdy sprzedajesz wyłącznie konsumentom,
- gdy żaden klient-firma nie żąda faktury, a Ty jej nie wystawiasz,
- przy prywatnym najmie mieszkania osobie prywatnej,
- przy czynnościach poza VAT, dokumentowanych rachunkiem.
Uczciwie: przy kilku fakturach w miesiącu KSeF nie wymaga wydatków, bo narzędzia MF są bezpłatne. Kosztem jest czas na pierwsze logowanie i jedną testową fakturę. Gdy przyjdzie korekta, przyda się poradnik błędy i korekty w KSeF.
Najczęstsze pytania
Od kiedy KSeF dla JDG bez VAT?
Obowiązek wystawiania faktur w KSeF objął zwolnionych z VAT od 1.04.2026, tak jak większość firm. Do 31.12.2026 można fakturować poza KSeF, jeśli faktury dla firm w danym miesiącu nie przekraczają łącznie 10 000 zł. Od 1.01.2027 każda faktura dla firmy idzie przez KSeF.
Czy ryczałtowiec zwolniony z VAT musi korzystać z KSeF?
Tak, jeśli wystawia faktury dla firm. Ryczałt to forma podatku dochodowego i nie zmienia zasad KSeF. Decyduje to, czy wystawiasz fakturę nabywcy-firmie: przy zwolnieniu z VAT robisz to na jego żądanie.
Czy lekarz zwolniony z VAT musi wystawiać faktury w KSeF?
Faktury dla pacjentów nie, bo pacjent jest konsumentem. Faktury dla szpitala lub przychodni, z którą lekarz ma kontrakt, tak: od 1.04.2026 w KSeF, a w 2026 roku poza nim tylko przy fakturach dla firm do 10 000 zł w miesiącu. Podstawę zwolnienia, np. art. 43 ust. 1 pkt 19, wpisuje się w polu P_19A.
Czy zwolniony z VAT może wystawić rachunek zamiast faktury w KSeF?
Według Ministerstwa Finansów nie. W Podręczniku KSeF 2.0 MF wskazuje, że podatnik zwolniony dokumentuje sprzedaż fakturą, a rachunek z Ordynacji podatkowej jest dla czynności poza VAT, podmiotów niedziałających jako podatnik i rolników ryczałtowych.
Jak wystawić fakturę bez VAT w KSeF?
Nie wpisujesz stawki ani kwoty podatku. W polu P_19A podajesz podstawę prawną zwolnienia, np. „art. 113 ust. 1 ustawy o VAT”. MF zaleca też oznaczenie „zw” w polu stawki i wpisanie sumy sprzedaży zwolnionej w polu P_13_7.
Czy zwolniony z VAT musi podawać numer KSeF w tytule przelewu?
Nie. Obowiązek z art. 108g ustawy o VAT od 1.01.2027 dotyczy czynnego podatnika VAT, który płaci fakturę innemu czynnemu podatnikowi. Faktury kosztowe od dostawców i tak jednak otrzymujesz przez KSeF od 1.02.2026.
Źródła
- Ustawa o podatku od towarów i usług, art. 43, 106b, 106e, 106ga, 106ni, 108g, 113: isap.sejm.gov.pl
- Ustawa z 5.08.2025 o zmianie ustawy o VAT (KSeF), Dz.U. 2025 poz. 1203, art. 145m: isap.sejm.gov.pl
- Ministerstwo Finansów, Podręcznik KSeF 2.0 cz. II „Wystawianie i otrzymywanie faktur w KSeF” (rozdz. 1.2, 1.3, 2.4): ksef.podatki.gov.pl
- Ministerstwo Finansów, „Zasady obowiązywania KSeF i przepisy prawne” (27.04.2026): ksef.podatki.gov.pl
- Ordynacja podatkowa, art. 87: isap.sejm.gov.pl
- Gekko Taxens, „Rachunek nie zastąpi faktury ustrukturyzowanej” (21.04.2026, o zmianie stanowiska KIS): taxens.pl
- ING Bank Śląski, regulamin „Łatwiejszy pierwszy rok” edycja 6: ing.pl
- mBank, regulamin „Załóż firmę i konto z płatnościami od mBanku – edycja 1”: mbank.pl
Stan prawny na 9.10.2026. Przepisy o KSeF zmieniały się kilkukrotnie; tekst zaktualizujemy po uchwaleniu przesunięcia kar. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady doradcy podatkowego.
Reklama Od wydawcy: Boardeon, zarząd AI dla Twojej firmy · Telofia, recepcjonistka AI, która odbiera telefonyVoxiora, recepcjonistka AI, która odbiera telefony
Boardeon prowadzi JG INVEST P.S.A., wydawca Mądrego Dochodu; rabat z linku obowiązuje przy zakupie w ciągu 7 dni od założenia konta. Telofia i Voxiora to AI AGENT HUB P.S.A., spółka powiązana z wydawcą. Linki partnerskie.

