- Podstawowy rachunek płatniczy to konto, które każdy bank oferujący konta osobiste musi prowadzić. Krajowe operacje są w nim nieodpłatne z mocy ustawy (art. 59ie ustawy o usługach płatniczych).
- Bank może pobrać opłatę dopiero za 6. i kolejny przelew w miesiącu oraz za 6. i kolejną operację w obcym bankomacie lub wpłatomacie w Polsce. Płatności kartą w kraju są bez limitu i bez opłat.
- Założysz je, jeśli nie masz w Polsce innego konta w złotych w banku lub SKOK-u. Bank może też odmówić, jeśli nie przebywasz legalnie w UE, nie masz ważnego dokumentu tożsamości albo adresu w Polsce.
- Bank ma 10 dni roboczych od kompletnego wniosku na zawarcie umowy albo odmowę. Odmowę musi uzasadnić, chyba że zabraniają tego przepisy o praniu pieniędzy.
- Bank może wypowiedzieć taki rachunek z 2-miesięcznym wyprzedzeniem, np. gdy przez 24 miesiące nie zrobisz żadnej operacji albo założysz inne konto.
Spis treści · 11 części
Bank odmówił Ci konta, nie masz polskiego dowodu osobistego albo po zajęciu komorniczym zostałeś bez rachunku? Podstawowy rachunek płatniczy (w skrócie PRP, czasem „rachunek podstawowy”) jest właśnie dla takich sytuacji. To konto, którego zasady ustala ustawa, a nie cennik banku. Prowadzenie, karta i krajowe płatności kartą są w nim bezpłatne, a bank może odmówić jego otwarcia tylko z powodów wymienionych w przepisach.
Wszystkie przepisy poniżej pochodzą z tekstu jednolitego ustawy o usługach płatniczych w ISAP (Dz.U. 2026 poz. 623, rozdział 7, art. 59ia–59ih), sprawdzonego 21.10.2026. Opłaty w PKO BP, ING i Pekao bierzemy z dokumentów tych banków.
Rachunek podstawowy: co to jest i co możesz z nim zrobić
Ustawa nakłada obowiązek prowadzenia podstawowego rachunku płatniczego na banki krajowe, oddziały banków zagranicznych, instytucje kredytowe i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, jeśli oferują konta konsumentom (art. 59ia ust. 1). SKOK otworzy taki rachunek tylko swojemu członkowi. Nie musi go oferować Kasa Krajowa.
Zakres rachunku jest zamknięty. Według art. 59ia ust. 3 rachunek podstawowy pozwala wyłącznie na:
- wpłaty pieniędzy na rachunek,
- wypłaty gotówki w dowolnym państwie członkowskim, w bankomacie lub placówce banku, także przy użyciu terminala płatniczego, jeśli o to poprosisz,
- transakcje płatnicze w państwach członkowskich: przelewy (w tym zlecenia stałe), polecenia zapłaty i płatności kartą, także w internecie, bez fizycznego użycia karty.
Bank musi zapewnić te usługi w takim zakresie, w jakim świadczy je przy innych kontach (ust. 5). Jeśli więc ma bankowość internetową, udostępnia ją także do rachunku podstawowego (art. 59ie ust. 4). Rachunek musi być prowadzony w złotych (art. 59id). Ustawa nie przewiduje do niego debetu. Bank może jedynie rozliczyć płatność kartą, która przekroczy saldo. PKO BP i ING piszą wprost, że limitu w koncie do PRP nie przyznają.
Kto może założyć podstawowy rachunek płatniczy
Rachunek jest przeznaczony dla konsumentów, dla których żaden bank ani SKOK w Polsce nie prowadzi innego rachunku w złotych umożliwiającego te operacje (art. 59ia ust. 2). Bank może to sprawdzić w centralnej informacji o rachunkach (art. 59ib).
| Warunek | Przepis | Co to znaczy w praktyce |
|---|---|---|
| Nie masz w Polsce innego konta płatniczego w złotych w banku lub SKOK-u | art. 59ia ust. 2, art. 59ic ust. 7 pkt 1 | Jeśli masz takie konto, bank może odmówić. Wyjątek: pokażesz informację od tego banku o zamknięciu PRP. |
| Przebywasz legalnie na terytorium państwa członkowskiego UE | art. 59ic ust. 7 pkt 6 | Nie musisz być obywatelem Polski ani UE. Wystarczy legalny pobyt w UE. |
| Masz ważny dokument tożsamości | art. 59ic ust. 7 pkt 3 | Dowód osobisty, paszport lub inny dokument, który bank przyjmuje do identyfikacji. |
| Podajesz adres zamieszkania lub do korespondencji w Polsce | art. 59ic ust. 7 pkt 7 | Adres korespondencyjny wystarczy, nie musi to być zameldowanie. |
| Twoje dane nie figurują na listach sankcyjnych ani na liście ostrzeżeń KNF | art. 59ic ust. 7 pkt 2 | Bank sprawdza to sam. |
| Bank wcześniej nie rozwiązał z Tobą umowy konta z powodu rażącego naruszenia | art. 59ic ust. 7 pkt 4 | Dotyczy tylko tego samego banku. |
Ważne: bank nie może uzależniać otwarcia rachunku od zawarcia innej umowy, np. karty kredytowej albo ubezpieczenia, ani od zadeklarowania określonych wpływów (art. 59ic ust. 2). Nie wolno mu też oferować rachunku podstawowego, z którego da się korzystać tylko online, chyba że w ogóle nie ma placówek (art. 59ie ust. 4).
Wymogi banków bywają węższe niż ustawa. PKO BP otwiera PRP od 13. roku życia i nie prowadzi go jako konta wspólnego. Regulamin PRP w mBanku (od 26.08.2026) wymienia m.in. pełnoletność, numer PESEL i zamieszkanie w Polsce. Jeśli bank odmawia z powodu, którego nie ma w art. 59ic ust. 6–7, poproś o pisemne uzasadnienie (o tym niżej).
Co jest bezpłatne, a za co bank może pobrać opłatę
Art. 59ie ust. 1 mówi, że bank prowadzi rachunek podstawowy w zakresie krajowych transakcji nieodpłatnie. Ustawa pozwala na trzy wyjątki i żadnych innych opłat za usługi związane z prowadzeniem rachunku (ust. 5).
| Operacja | Bezpłatnie | Kiedy bank może pobrać opłatę | Górna granica opłaty |
|---|---|---|---|
| Prowadzenie rachunku, wpłaty, płatności kartą w kraju, polecenia zapłaty | zawsze | nigdy | 0 zł |
| Przelewy krajowe i zlecenia stałe zlecane przez Ciebie | 5 w miesiącu | od 6. przelewu w miesiącu | najczęściej stosowana opłata banku |
| Wypłaty i wpłaty w obcych bankomatach i wpłatomatach w Polsce | 5 w miesiącu | od 6. operacji w miesiącu | najczęściej stosowana opłata banku |
| Transakcje transgraniczne (np. płatność kartą lub wypłata za granicą w UE) | nie ma ustawowej puli | zawsze, jeśli bank ma taką opłatę | najczęściej stosowana opłata banku |
Ile to kosztuje w praktyce, zależy od banku. Ustawa wyznacza tylko pułap, więc część banków nie pobiera opłat także po przekroczeniu limitu, np. za przelewy internetowe.
- Prowadzenie konta i karta Visa ze standardowym wizerunkiem
- 0 zł
- 8 przelewów internetowych (ING nie pobiera opłaty także po 5.)
- 0 zł
- 2 przelewy w placówce ponad limit 5 transakcji, po 9 zł
- 18 zł
- 7 wypłat kartą w obcych bankomatach: 5 bezpłatnych + 2 × 5 zł
- 10 zł
- Razem
- 28 zł
Stawki ze strony Konta PRP w ING, stan na 21.10.2026. Przy samych przelewach internetowych i wypłatach z bankomatów ING i Planet Cash miesiąc kosztuje 0 zł.
Rachunek podstawowy w PKO BP, ING i Pekao: porównanie
| Bank | Gdzie złożysz wniosek | Konto i karta | Przelew ponad limit | Obcy bankomat ponad limit |
|---|---|---|---|---|
| PKO BP (Podstawowy rachunek płatniczy) | oddział | 0 zł | internet 0 zł; oddział lub telefon 5,99 zł | 3%, min. 5 zł |
| ING (Konto PRP) | placówka; klient ING bez konta w PLN – w Moim ING | 0 zł | internet 0 zł; placówka 9 zł | kartą 5 zł, BLIK-iem 2,50 zł |
| Pekao (Rachunek Podstawowy) | placówka (papierowy wniosek z art. 59ic ust. 1) | 0 zł | internet 0 zł; oddział 6 zł, telefon 1,50 zł | 2,5%, min. 6 zł |
We wszystkich trzech bankach wypłata z własnych bankomatów jest bezpłatna. ING zaznacza, że z Konta PRP nie zlecisz przelewu poza państwa członkowskie i nie zapłacisz kartą poza nimi. Wynika to z zamkniętego katalogu operacji w art. 59ia ust. 3.
Jak złożyć wniosek o rachunek podstawowy: krok po kroku
- Pobierz wzór wniosku albo idź do placówkiBank musi mieć papierowe wnioski w placówkach, a wzór wniosku na stronie internetowej (art. 59ic ust. 1). Jeśli bank na to pozwala, możesz też poprosić ustnie, bez pisemnego wniosku.
- Weź dokument tożsamości i podaj adres w PolsceDowód osobisty albo paszport. Obcokrajowiec spoza UE powinien mieć też dokument potwierdzający legalny pobyt, np. kartę pobytu lub wizę.
- Złóż kompletny wniosek i zapisz datęOd otrzymania kompletnego wniosku bank ma 10 dni roboczych na zawarcie umowy albo poinformowanie o odmowie (art. 59ic ust. 3). Poproś o potwierdzenie złożenia wniosku z datą.
- Podpisz umowę w terminieJeśli wniosek złożyłeś elektronicznie, bank wyznacza Ci co najmniej 10 dni roboczych na podpisanie umowy w placówce albo zawiera ją na odległość. Gdy w tym terminie nie podpiszesz umowy, bank może odmówić (art. 59ic ust. 7 pkt 5).
- Zamów kartę i dostęp do bankowościKarta i bankowość elektroniczna nie są obowiązkowe, ale bez karty nie zapłacisz w sklepie. W PKO BP, ING i Pekao karta ze standardowym wizerunkiem kosztuje 0 zł.
Odmowa otwarcia konta: kiedy bank musi, a kiedy może odmówić
Ustawa dzieli powody odmowy na dwie grupy. Poza nimi bank nie ma podstawy, żeby nie otworzyć Ci rachunku podstawowego.
Powody odmowy w art. 59ic ustawy o usługach płatniczych
Liczba ustawowych przesłanek w każdej grupie
Bank musi odmówić, gdy: wymagają tego względy ostrożnościowe wynikające z podejrzenia prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (art. 165a lub 299 Kodeksu karnego), ma uprawdopodobnioną informację o Twoim udziale w przestępstwie z użyciem rachunku albo o przestępczym pochodzeniu pieniędzy, a w przypadku SKOK-u, gdy nie jesteś członkiem kasy i nie spełniasz kryteriów członkostwa.
Bank może odmówić, gdy: masz inne konto w złotych w Polsce, figurujesz na liście sankcyjnej lub liście ostrzeżeń KNF, nie masz ważnego dokumentu tożsamości, bank rozwiązał z Tobą wcześniej umowę z powodu rażącego naruszenia, nie podpisałeś umowy w terminie, nie przebywasz legalnie w UE albo nie podałeś adresu w Polsce.
W każdym przypadku odmowy bank niezwłocznie i nieodpłatnie informuje Cię o jej przyczynach (art. 59ic ust. 8). Wyjątek: gdy byłoby to sprzeczne z prawem, np. z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, albo zagrażałoby bezpieczeństwu państwa. Jeśli powodu nie ma w ustawie, złóż reklamację w banku. Po odrzuceniu reklamacji możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego. Nadzór nad przestrzeganiem tych przepisów sprawuje KNF.
Jeśli Twoje konto zostało zablokowane, a nie zamknięte, to inna sytuacja z innymi przepisami. Opisujemy ją w tekście bank zablokował konto: co robić.
Rachunek podstawowy dla obcokrajowca
Ustawa nie wymaga obywatelstwa polskiego ani polskiego dowodu osobistego. Wymaga legalnego pobytu na terytorium któregokolwiek państwa członkowskiego UE, ważnego dokumentu tożsamości i adresu w Polsce. Dla osoby z Ukrainy, Indii czy Wietnamu, która ma kartę pobytu albo ważną wizę, rachunek podstawowy jest często najprostszą drogą do pierwszego konta.
W praktyce przeszkodą bywa wniosek online. Zwykłe konta z promocji zwykle wymagają polskiego dowodu osobistego. Na przykład regulamin promocji Erste Konta Smart wymaga obywatelstwa polskiego i ważnego dowodu osobistego. Rachunek podstawowy otwierasz w placówce, na podstawie paszportu. Inne możliwości opisujemy w poradniku konto bankowe dla obcokrajowca.
Kiedy bank może zamknąć rachunek podstawowy
Art. 59ig ust. 1 wymienia sześć przyczyn, dla których bank może wypowiedzieć umowę PRP. Zwykle z co najmniej 2-miesięcznym okresem wypowiedzenia:
- przez ponad 24 kolejne miesiące nie było na rachunku żadnych operacji poza opłatami i odsetkami,
- nie przebywasz już legalnie w UE,
- założyłeś inne konto w złotych, które pozwala na te same operacje w Polsce.
Ze skutkiem natychmiastowym bank może wypowiedzieć umowę, gdy umyślnie lub przez rażące niedbalstwo wykorzystałeś rachunek niezgodnie z prawem, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że pieniądze pochodzą z przestępstwa, oraz gdy podałeś we wniosku nieprawdziwe informacje, bez których bank by go odrzucił. W wypowiedzeniu bank wskazuje, jak możesz dochodzić swoich praw i gdzie szukać pozasądowego rozwiązania sporu. Ty możesz rozwiązać umowę PRP na zwykłych zasadach dla kont, a w ING ze skutkiem natychmiastowym.
Rachunek podstawowy czy zwykłe konto za 0 zł?
Rachunek podstawowy daje pewność: opłat nie podniesie nowa taryfa. Ma jednak ograniczenia: brak debetu, zamknięty katalog operacji i często wniosek tylko w placówce. Jeśli możesz otworzyć zwykłe konto online, zwykle dostaniesz więcej usług, a czasem także premię. Na zwykłym koncie bank może zmienić taryfę, a Ty masz wtedy 2 miesiące na sprzeciw albo odejście bez opłat, co opisujemy w poradniku co zrobić, gdy bank podniósł opłaty za konto.
- bank odmówił Ci zwykłego konta albo nie przechodzisz weryfikacji online,
- nie masz polskiego dowodu osobistego, ale masz paszport i legalny pobyt w UE,
- potrzebujesz konta na pensję lub świadczenia i chcesz mieć ustawową gwarancję braku opłat,
- robisz do 5 przelewów miesięcznie albo płacisz głównie kartą.
- masz już konto w innym banku i nie chcesz go zamykać,
- potrzebujesz konta wspólnego, debetu, konta walutowego albo przelewów poza UE,
- chcesz skorzystać z premii za założenie konta,
- spełniasz warunki zwolnienia z opłat w zwykłym koncie bez wysiłku.
Uwaga: zwykłe konto „za 0 zł” często jest darmowe tylko pod warunkiem, np. kilku płatności kartą w miesiącu. Progi zwolnień w kilkunastu bankach zebraliśmy w tekście konto za 0 zł: warunki zwolnienia z opłat. Pamiętaj też, że po otwarciu zwykłego konta bank może wypowiedzieć Ci PRP (art. 59ig ust. 1 pkt 6).
Przykład zwykłego konta z premią, które możesz otworzyć online z polskim dowodem: PKO Konto za Zero w promocji „Prosty zwrot”. Prowadzenie konta kosztuje 0 zł, a obsługa karty 0 zł przy min. 5 transakcjach kartą lub BLIK-iem w okresie rozliczeniowym (w przeciwnym razie 10 zł miesięcznie). Przez 5 miesięcy po miesiącu otwarcia bank zwraca 10% płatności kartą, maks. 100 zł miesięcznie, a za komplet dokłada 100 zł. Wniosek złożysz online do 31.12.2026 albo do wyczerpania puli 12 000 kont, z kodem PROSTO. Promocja nie jest dla osób, które miały konto osobiste w PKO BP od 1.04.2025 do 30.09.2026, i nie obejmuje kont otwartych w oddziale.
Najczęstsze pytania
Co to jest podstawowy rachunek płatniczy?
To konto, które każdy bank oferujący konta osobiste musi prowadzić na zasadach z ustawy o usługach płatniczych (art. 59ia–59ih). Pozwala na wpłaty, wypłaty gotówki i transakcje płatnicze w UE, a w zakresie operacji krajowych jest bezpłatne. Jest przeznaczone dla osób, które nie mają w Polsce innego konta w złotych.
Ile przelewów jest bezpłatnych na rachunku podstawowym?
Ustawa gwarantuje 5 bezpłatnych przelewów krajowych, łącznie ze zleceniami stałymi, w miesiącu. Od 6. przelewu bank może pobrać opłatę, ale nie wyższą niż ta, którą najczęściej pobierał za przelew przy innych kontach przez ostatnie 12 miesięcy. Płatności kartą w kraju są bezpłatne bez limitu.
Czy obcokrajowiec może założyć rachunek podstawowy?
Tak. Ustawa wymaga legalnego pobytu w którymkolwiek państwie UE, ważnego dokumentu tożsamości i adresu w Polsce, a nie obywatelstwa. Wniosek najprościej złożyć w placówce banku z paszportem i dokumentem potwierdzającym pobyt.
Czy bank może odmówić otwarcia rachunku podstawowego?
Tylko z powodów wymienionych w art. 59ic ust. 6 i 7, np. gdy masz już inne konto w złotych w Polsce, nie masz ważnego dokumentu tożsamości, nie przebywasz legalnie w UE albo bank podejrzewa pranie pieniędzy. O przyczynie odmowy musi Cię poinformować niezwłocznie i nieodpłatnie, chyba że zabraniają tego przepisy.
Ile bank ma czasu na otwarcie rachunku podstawowego?
10 dni roboczych od otrzymania kompletnego wniosku. W tym terminie zawiera umowę albo informuje o odmowie (art. 59ic ust. 3). Przy wniosku elektronicznym wyznacza Ci co najmniej 10 dni roboczych na podpisanie umowy.
Czy rachunek podstawowy w PKO BP jest darmowy?
Prowadzenie konta, wydanie karty ze standardowym wizerunkiem i jej obsługa kosztują 0 zł, podobnie wypłaty w bankomatach i placówkach PKO BP. Przelew internetowy jest bezpłatny także ponad limit, a przelew w oddziale po wykorzystaniu 5 bezpłatnych kosztuje 5,99 zł. Wniosek złożysz w oddziale, od 13. roku życia.
Czy mogę mieć rachunek podstawowy i zwykłe konto jednocześnie?
Ustawa przewiduje rachunek podstawowy dla osób bez innego konta w złotych w Polsce. Jeśli masz zwykłe konto, bank może odmówić otwarcia PRP, a jeśli otworzysz zwykłe konto później, może wypowiedzieć umowę PRP z 2-miesięcznym wyprzedzeniem.
Źródła
- Ustawa o usługach płatniczych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 623, art. 3, 4, 59ia–59ih (ISAP): isap.sejm.gov.pl; tekst PDF: api.sejm.gov.pl
- Ustawa z 23.01.2026 o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem rynku finansowego (Dz.U. 2026 poz. 340), art. 7 pkt 8 – zmiana art. 59ic ust. 7 i 8, obowiązuje od 31.03.2026: api.sejm.gov.pl
- PKO BP, Podstawowy rachunek płatniczy: pkobp.pl; taryfa PRP: pkobp.pl
- ING, Konto PRP – podstawowy rachunek płatniczy: ing.pl; regulamin rachunków płatniczych (od 22.04.2026), § 24–25: ing.pl
- Pekao, Dokument dotyczący opłat – Rachunek Podstawowy (13.07.2026): pekao.com.pl
- mBank, Regulamin podstawowego rachunku płatniczego (od 26.08.2026): mbank.pl
- PKO BP, regulamin promocji „Prosty zwrot”: pkobp.pl
- Erste Bank, regulamin promocji Konta Smart: erste.pl
Stan na 21.10.2026. Przepisy według tekstu jednolitego ustawy o usługach płatniczych w ISAP; zmiany zaplanowane na 2027 rok nie dotyczą rozdziału o rachunku podstawowym. Opłaty banków według ich dokumentów z datą podaną w tabeli.
