Poradnik · 21.11.2026

Jak zbudować historię kredytową bez długów: 5 kroków na 12 miesięcy

Historia w BIK bez odsetek: 5 kroków na 6–12 miesięcy, co liczy ocena BIK od 1.07.2026, które produkty się liczą i od czego zaczyna obcokrajowiec.

Grzegorz Ciupek 13 min czytania 9 źródeł Skomentuj
Odpowiedź w skrócie · stan na 20.11.2026
  • Historię kredytową zbudujesz bez długów w 5 krokach i 6–12 miesięcy: sprawdzasz BIK, bierzesz jeden mały produkt z limitem, płacisz nim drobne wydatki i co miesiąc spłacasz całość.
  • Ocena punktowa BIK patrzy na opóźnienia z ostatnich 12 miesięcy (od 50 zł) i traktuje kredyt jako „nowy” przez 7 miesięcy. Rok bez spóźnień to pierwszy pełny, czysty okres w ocenie.
  • Od 1.07.2026 zapytania kredytowe nie wpływają na ocenę punktową BIK, a zapytanie z wniosku bez kredytu znika po 14 dniach. Samo złożenie wniosku nie szkodzi.
  • Konto osobiste, karta debetowa i abonament telefoniczny nie budują historii w BIK. BNPL trafia do BIK, ale BIK nie liczy go do stażu kredytowego ani do wykorzystania limitów.
  • Spłacony kredyt zostaje w historii widocznej dla banków tylko za Twoją zgodą (art. 105a ust. 2 Prawa bankowego). Bez zgody pozytywna historia znika po spłacie.
  • Obcokrajowiec zaczyna w Polsce od zera: historia z innego kraju nie przechodzi automatycznie do BIK, a do sprawdzenia własnych danych w BIK potrzebny jest PESEL.
Spis treści · 9 części
  1. 01Czym jest historia kredytowa
  2. 02Co liczy BIK
  3. 03Produkt a historia
  4. 045 kroków
  5. 05Zgoda po spłacie
  6. 06Karta jako narzędzie
  7. 07Obcokrajowiec
  8. 08FAQ
  9. 09Źródła

Masz 20 lat, pierwszą pracę albo umowę zlecenie i nigdy nie brałeś kredytu. Gdy za kilka lat złożysz wniosek o kredyt na mieszkanie, bank zajrzy do BIK i zobaczy pustą kartotekę. Brak historii nie jest złą historią, ale bank nie ma z czego ocenić, jak spłacasz.

Pokazujemy, jak w rok zbudować pozytywną historię kredytową bez odsetek i bez długów, na podstawie opisu oceny punktowej BIK i Prawa bankowego. Osobna sekcja jest dla obcokrajowców.

Uwaga! Pożyczanie pieniędzy kosztuje.

Każdy produkt, który buduje historię w BIK, jest kredytem. Karta kredytowa i limit w koncie kosztują 0 zł odsetek tylko wtedy, gdy spłacasz całość w terminie. Nie bierz kredytu po to, żeby mieć wpis w BIK, jeśli nie masz stałego dochodu i pieniędzy na spłatę każdego wydatku.

12 mies.tyle BIK liczy w ocenie opóźnienia od 50 złbik.pl · 2026
7 mies.przez tyle kredyt od 400 zł jest w ocenie „nowym kredytem”bik.pl · 2026
14 dnipo tylu dniach znika zapytanie z wniosku, który nie skończył się kredytemod 1.07.2026
0 złodsetek na karcie przy spłacie całości w okresie bezodsetkowymregulaminy kart

Czym jest historia kredytowa i dlaczego jej brak przeszkadza?

Historia kredytowa to zapis Twoich kredytów, limitów i spłat w Biurze Informacji Kredytowej. Dane przekazują banki, SKOK-i i firmy pożyczkowe, a Prawo bankowe (art. 105a) pozwala przetwarzać m.in. kwotę, warunki i przebieg spłaty. Na tej podstawie BIK wylicza ocenę punktową w skali od 1 do 100, czyli przybliżenie tego, jak mogą Cię ocenić banki.

Gdy nie masz żadnego kredytu, bank ocenia Cię głównie po dochodach. Przy dużym kredycie, np. hipotecznym, rok czystej historii z małym limitem jest dodatkowym dowodem, że spłacasz terminowo.

Co BIK bierze pod uwagę w ocenie od lipca 2026?

Od 1 lipca 2026 roku BIK liczy ocenę według sześciu czynników i przy jej wyliczaniu „nie są brane pod uwagę żadne zapytania”. Wniosek o pierwszą kartę nie obniży więc oceny, nawet jeśli bank go odrzuci.

Czynniki oceny punktowej BIK i co z nich wynika przy budowaniu historii od zera. Źródło: BIK, „Czym jest ocena punktowa BIK” (28.06.2026, aktualizacja 23.07.2026).
CzynnikCo BIK sprawdzaCo to znaczy dla Ciebie
Historia spłatopóźnienia z 12 miesięcy (zaległość od 50 zł) i ponad 90 dni z 36 miesięcy (od 200 zł)jedno spóźnienie liczy się przez rok
Bieżące spłatyczy masz teraz opóźnienie ponad 15 dni (od 50 zł)ustaw automatyczną spłatę
Staż kredytowykredyty bankowe spłacane teraz i spłacone w ostatnich 5 latach; bez debetów bezumownych, pożyczek i BNPLliczy się czas, więc zacznij wcześniej
Nowe kredytykredyty i pożyczki od 400 zł z ostatnich 7 miesięcy; bez hipotek i BNPLjeden produkt na start, nie trzy
Wykorzystanie limitówprocent wykorzystania kart, limitów i kredytów odnawialnych w poprzednim miesiącu; bez BNPLwydawaj małą część limitu
Kredyty gotówkoweile kredytów i pożyczek gotówkowych spłacasz terazkredyt gotówkowy nie jest potrzebny do budowania historii

Jak długo dane „pracują” w ocenie punktowej BIK

Okresy, w których BIK bierze pod uwagę dane w poszczególnych czynnikach, w miesiącach

Nowy kredyt (od 400 zł)7
Opóźnienie od 50 zł12
Opóźnienie ponad 90 dni (od 200 zł)36
Staż: kredyt spłacony60
Źródło: BIK, „Czym jest ocena punktowa BIK” (aktualizacja 23.07.2026). Wniosek: po 7 miesiącach karta przestaje być „nowym kredytem”, po 12 miesiącach bez spóźnień masz pełny rok czystej historii spłat.

Które produkty budują historię kredytową, a które nie?

Nie każdy produkt trafia do BIK i nie każdy liczy się w ocenie tak samo. Zestawiliśmy tylko to, co wynika z opisu oceny BIK, przepisów i regulaminów.

Produkt a historia kredytowa w BIK. Źródła: BIK, „Czym jest ocena punktowa BIK” (2026); Prawo bankowe, art. 105 i 105a; regulamin PKO Płacę później i FAQ blik.com. Stan na 20.11.2026.
ProduktTrafia do BIKStaż kredytowyWykorzystanie limitówKoszt przy wzorowej spłacie
Karta kredytowatak, z limitem i historią spłattaktak0 zł odsetek przy spłacie całości w terminie; opłata za kartę zależy od banku (są karty za 0 zł)
Limit w koncie (umowny)taktak (BIK wyłącza tylko debet bezumowny)takodsetki za każdy dzień na minusie, często też prowizja za przyznanie lub odnowienie
Raty 0% w sklepie (kredyt ratalny banku)taktaknie (to nie limit)0 zł, jeśli RRSO wynosi 0%; prowizja lub ubezpieczenie podnoszą koszt
BNPL bankowe (np. BLIK Płacę Później)tak (regulamin PKO, FAQ blik.com)nie, BIK wyłącza BNPLnie, BIK wyłącza BNPL0 zł przy spłacie w 30 dni; opóźnienie może zaszkodzić
Telefon na abonamentnie, sam abonament nie jest kredytem; zaległe rachunki mogą trafić do BIGnienietelefon na raty to osobna sprawa: jeśli finansuje go bank, jest to kredyt widoczny w BIK
Konto osobiste, karta debetowanie (bez limitu to nie kredyt)nienienie buduje historii, ale przyda się do automatycznej spłaty

Wniosek: najlepiej działa produkt z limitem odnawialnym, bo liczy się w trzech czynnikach naraz. Karta kredytowa ma przy tym okres bezodsetkowy, a limit w koncie nie (koszt liczymy w tekście limit w koncie osobistym). BNPL pomaga mniej, niż się wydaje: opóźnienie trafi do historii, ale terminowe zakupy nie wydłużą stażu. Porównanie z kartą jest w tekście BLIK Płacę Później czy karta kredytowa, a koszt rat 0% w tekście raty 0% w sklepie czy na karcie.

Jak zbudować historię kredytową w 5 krokach (6–12 miesięcy)?

Plan zakłada stały dochód. Bez niego bank nie przyzna limitu, bo musi ocenić zdolność kredytową (art. 9 ustawy o kredycie konsumenckim); co wtedy, piszemy w tekście karta kredytowa dla studenta.

  1. Miesiąc 0: sprawdź, co BIK o Tobie wieZamów bezpłatną kopię danych z BIK (raz na 6 miesięcy, odpowiedź do miesiąca) i upewnij się, że nie ma w niej zapomnianego limitu ani cudzego kredytu na Twoje dane. Instrukcja: jak sprawdzić BIK za darmo. Jeśli chcesz wynik od razu i z oceną punktową, możesz kupić Raport BIK.
  2. Miesiąc 0–1: ustaw konto, z którego będziesz spłacaćKonto samo historii nie buduje, ale z niego pójdzie automatyczna spłata karty. Zastrzeżony PESEL cofnij przed wnioskiem czasowo, bo bank sprawdza rejestr przed umową kredytu.
  3. Miesiąc 1–2: weź jeden mały produkt z limitemNajczęściej kartę kredytową bez opłaty miesięcznej z limitem np. 1 000–2 000 zł. Jeden produkt, nie trzy: kredyt od 400 zł liczy się jako nowy przez 7 miesięcy, a każdy limit obniża zdolność kredytową.
  4. Miesiące 2–12: płać drobne stałe wydatki i spłacaj całośćPłać kartą to, co i tak kupujesz: bilet, abonament, zakupy. Wydawaj małą część limitu i ustaw automatyczną spłatę całego zadłużenia, nie kwoty minimalnej. Odsetki: 0 zł.
  5. Miesiąc 7–12: sprawdź efekt i nie zamykaj pochopniePo 6 miesiącach zamów kolejną bezpłatną kopię danych i sprawdź, czy bank raportuje spłaty poprawnie. Nie bierz produktów „na zapas”. Przed ewentualnym zamknięciem karty wyraź zgodę na przetwarzanie danych po spłacie.
Przykład: karta z limitem 1 000 zł przez 12 miesięcy
Wydatki kartą miesięcznie (bilet, telefon, zakupy)
300 zł
Wykorzystanie limitu
30%
Odsetki przy spłacie całości w terminie
0 zł
Opłata za kartę bez opłaty miesięcznej
0 zł
Dla porównania: 300 zł niespłacone przez 30 dni przy 14,5%
ok. 3,58 zł
Koszt budowania historii przez rok
0 zł

Obliczenia własne: 300 zł × 14,5% × 30 dni ÷ 365 = 3,58 zł. 14,5% to oprocentowanie z przykładów reprezentatywnych kart Pekao i PKO BP; zasady naliczania odsetek są w regulaminie karty. Gorsze od odsetek jest spóźnienie: zaległość od 50 zł zostaje w ocenie przez 12 miesięcy.

Trzy błędy, które psują historię zamiast ją budować

Spłata minimalna zamiast całości. Przy 2 000 zł i spłacie 3% to 81 miesięcy i 948,38 zł odsetek (wyliczenie). Wysoki limit „na zapas”. Obniża zdolność przy hipotece, nawet nieużywany. Kilka kart naraz dla premii. Każda to nowy kredyt w ocenie przez 7 miesięcy.

Co zostaje w BIK po spłacie: zgoda z art. 105a

To najmniej znany element budowania historii. Gdy spłacisz kredyt albo zamkniesz kartę, bank może dalej przetwarzać informacje o nim, w tym pozytywną historię spłat, tylko za Twoją pisemną lub elektroniczną zgodą (art. 105a ust. 2 i 2a Prawa bankowego). Zgodę możesz odwołać w każdej chwili. Ustawa nie podaje, jak długo dane przetwarzane za zgodą mogą zostać w BIK, ale według BIK to najwyżej 5 lat od całkowitej spłaty. Co jeszcze da się wycofać z BIK, a co zostaje niezależnie od zgody, opisujemy w tekście jak usunąć dane z BIK.

Źródło: Prawo bankowe, art. 105a ust. 2–5 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 38).
Sytuacja po wygaśnięciu zobowiązaniaCzy dane zostająJak długo
Spłacone terminowo, z Twoją zgodątak, budują historiędo odwołania zgody, według BIK najwyżej 5 lat od spłaty (ustawa nie podaje terminu)
Spłacone terminowo, bez zgodynie w danych widocznych dla banków—
Opóźnienie ponad 60 dni i 30 dni od uprzedzenia przez banktak, bez Twojej zgodydo 5 lat od wygaśnięcia
Dane do modeli statystycznych bankutak, bez zgody, ale nie jako Twoja historia dla innych bankówdo 12 lat

Zgodę często zaznacza się już we wniosku albo w umowie, więc sprawdź dokumenty. Jeśli jej nie dałeś, poproś bank o formularz przed zamknięciem pierwszej karty. Inaczej rok terminowych spłat przestanie pracować na Twoją ocenę.

Karta kredytowa a historia kredytowa: jak wybrać pierwszą kartę

Do budowania historii nie potrzebujesz programu lojalnościowego ani wysokiego limitu. Szukaj opłaty 0 zł (bez warunków albo z łatwym warunkiem), niskiego limitu i automatycznej spłaty całości. Warunki zwolnienia z opłat w 10 bankach są w tekście karta kredytowa bez opłaty rocznej, a zasady okresu bezodsetkowego w tekście okres bezodsetkowy karty kredytowej.

Przykład z naszej bazy: Karta Kredytowa z Żubrem w Pekao w pakiecie Standard kosztuje 0 zł miesięcznie bez warunków, a pakiety Złoty i Platynowy są bezpłatne w wieku 18–26 lat. Okres bezodsetkowy trwa do 59 dni. Promocja „Obrączka w nagrodę – edycja II” trwa do 20.01.2027. Za kod OBRĄCZKA we wniosku, dołączenie karty do Miles & More i 1 000 zł transakcji w miesiącu umowy lub następnym dostajesz voucher na obrączkę płatniczą wyceniany przez bank na ok. 500 zł. To nagroda rzeczowa, a obrączka działa tylko z kartami Pekao.

Regulamin wymaga 18 lat, polskiego obywatelstwa, zamieszkania w Polsce i dostępu do Pekao24 lub PeoPay. Wykluczony jest każdy, kto od 1.01.2025 do 30.09.2026 miał Kartę Kredytową z Żubrem. Promocja ma sens tylko wtedy, gdy 1 000 zł w miesiącu to Twoje normalne zakupy. Pełne wyliczenie: ile realnie da karta Pekao z Żubrem.

Jeśli 1 000 zł miesięcznie to dla Ciebie za dużo, karta posłuży do budowania historii także bez promocji. Inne karty z RRSO są w rankingu kart kredytowych, a wpływ limitu na zdolność przed hipoteką wyjaśniamy w poradniku karta kredytowa a BIK i zdolność kredytowa.

Budowanie historii kartą ma sens, gdy
  • masz stały dochód od kilku miesięcy
  • za 1–3 lata planujesz kredyt, np. hipoteczny
  • ustawisz automatyczną spłatę całości
  • masz oszczędności na miesiąc wydatków
Lepiej poczekaj, gdy
  • utrzymujesz się ze stypendium lub pieniędzy od rodziców
  • już dziś brakuje Ci pieniędzy przed wypłatą
  • masz zaległości w rachunkach lub ratach
  • za 2–3 miesiące składasz wniosek o hipotekę: nowy limit obniży zdolność

Historia kredytowa obcokrajowca w Polsce: od czego zacząć?

Historia kredytowa z innego kraju nie przechodzi automatycznie do BIK. BIK zbiera dane od banków, SKOK-ów i firm pożyczkowych działających w Polsce (art. 105 ust. 4 Prawa bankowego), więc zaczynasz jak 20-latek: z pustą kartoteką.

  • PESEL bardzo pomaga. Prawo bankowe wymienia PESEL wśród danych do oceny zdolności „o ile został nadany” (art. 105a ust. 1b). Konto otworzysz bez niego, ale do wniosku o kopię swoich danych z BIK PESEL jest wymagany. Szczegóły: konto bankowe dla obcokrajowca i PESEL dla obcokrajowca.
  • Dochód w Polsce. Wpływy z polskiej umowy na konto w polskim banku to najprostszy dowód zdolności.
  • Obywatelstwo jest jedną z danych. Bank może je uwzględnić w ocenie (art. 105a ust. 1b lit. g), a wymogi dotyczące pobytu ustala sam. Zapytaj o nie przed wnioskiem.
  • Promocje mają własne warunki. Promocja Pekao wymaga polskiego obywatelstwa, więc nagrody nie dostaniesz, choć możesz dostać samą kartę. Promocja Przejrzystej karty PKO BP z bonami do Biedronki wymaga tylko zamieszkania w Polsce; karta kosztuje 80 zł rocznie przy wydatkach poniżej 6 000 zł (wyliczenie).
  • Raport z kraju pochodzenia. Możesz go pokazać w banku, ale nie trafi do BIK, a decyzja, czy go uwzględnić, należy do banku.

Pięć kroków działa tak samo: konto i dochód w Polsce, jeden mały limit, rok terminowych spłat i zgoda na przetwarzanie danych po spłacie.

Najczęstsze pytania

Jak zbudować historię kredytową bez kredytu?

Historię w BIK budują tylko produkty kredytowe, ale da się to zrobić bez długu. Weź kartę kredytową z niskim limitem i bez opłaty, płać nią drobne wydatki i co miesiąc spłacaj całość w okresie bezodsetkowym. Odsetki wynoszą 0 zł, a po 6–12 miesiącach masz terminową historię spłat.

Czy brak historii w BIK przeszkadza w dostaniu kredytu?

Brak historii nie jest negatywną informacją, ale bank nie ma z czego ocenić, jak spłacasz zobowiązania. Ocenia Cię wtedy głównie po dochodach. Przy dużym kredycie, np. hipotecznym, rok terminowych spłat małego limitu daje bankowi dodatkowe dane.

Ile trwa zbudowanie pozytywnej historii kredytowej?

Realnie 6–12 miesięcy. W ocenie BIK kredyt od 400 zł jest „nowy” przez 7 miesięcy, a opóźnienia od 50 zł liczą się przez 12 miesięcy, więc rok bez spóźnień to pełny, czysty okres. Staż kredytowy rośnie z każdym miesiącem.

Czy wniosek o kartę kredytową obniża ocenę w BIK?

Od 1 lipca 2026 roku nie. BIK nie bierze pod uwagę żadnych zapytań przy wyliczaniu oceny punktowej, a zapytanie z wniosku, który nie skończył się kredytem, usuwa po 14 dniach. Przyznana karta liczy się już jednak jako nowy kredyt i limit.

Czy abonament telefoniczny buduje historię kredytową?

Nie. Abonament nie jest kredytem, więc terminowe opłacanie rachunków nie trafia do BIK. Zaległe rachunki mogą natomiast trafić do biura informacji gospodarczej, np. BIG InfoMonitor. Telefon kupiony na raty finansowane przez bank to kredyt widoczny w BIK.

Czy historia kredytowa z zagranicy liczy się w Polsce?

Nie automatycznie. BIK zbiera dane od banków, SKOK-ów i firm pożyczkowych działających w Polsce, więc obcokrajowiec zaczyna z pustą kartoteką. Raport z kraju pochodzenia możesz pokazać w banku, ale to bank decyduje, czy go uwzględni.

Co się dzieje z historią po zamknięciu karty kredytowej?

Jeśli spłaciłeś kartę terminowo i wyraziłeś zgodę na przetwarzanie danych po wygaśnięciu zobowiązania, historia zostaje i dalej działa na Twoją korzyść. Bez zgody znika z danych widocznych dla banków. Zgodę daje art. 105a ust. 2 Prawa bankowego i możesz ją odwołać w każdej chwili.

Źródła

  1. BIK, „Czym jest ocena punktowa BIK i co na nią wpływa?” (28.06.2026, aktualizacja 23.07.2026): bik.pl
  2. BIK, „Czy zapytania kredytowe wpływają na moją ocenę punktową BIK?” (aktualizacja 28.06.2026): bik.pl
  3. BIK, komunikat o nowym modelu oceny i usuwaniu zapytań (8.07.2026): cdn-netpr.pl
  4. BIK, jak korzystać z karty kredytowej: bik.pl
  5. BIK, „Zgoda na przetwarzanie danych” (sprawdzone 20.11.2026): bik.pl
  6. Ustawa Prawo bankowe, t.j. Dz.U. 2026 poz. 38, art. 105, 105a i 105d: api.sejm.gov.pl
  7. Regulamin promocji Pekao „Obrączka w nagrodę – edycja II” (od 1.10.2026): pekao.com.pl; strona Karty Kredytowej z Żubrem: pekao.com.pl
  8. Regulamin promocji PKO BP „Bony do Biedronki – Przejrzysta karta kredytowa Visa”: pkobp.pl
  9. Regulamin PKO Płacę później i FAQ BLIK Płacę Później: opis w tekście BLIK Płacę Później czy karta kredytowa.

Aktualizacja 20.11.2026: przegląd przed publikacją. Ponownie sprawdziliśmy opis oceny punktowej BIK, art. 105a Prawa bankowego oraz warunki kart Pekao i PKO BP; liczby się nie zmieniły, a termin promocji Pekao podajemy teraz z bazy promocji. Aktualizacja 12.11.2026: dopisany limit 5 lat dla danych przetwarzanych za zgodą (bik.pl) i link do tekstu o usuwaniu danych z BIK. Stan na 20.11.2026. Opis oceny punktowej pochodzi z poradnika BIK zaktualizowanego 23.07.2026; banki stosują też własne modele oceny. Przykład kosztu karty to obliczenia na założonych parametrach, nie oferta. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje oceny zdolności kredytowej przez bank.

Co dalej

Promocja do tematuPekao · karta kredytowa z Żubrem500 zł

Wniosek do 20.01.2027. Warunki krok po kroku, terminy wypłat i pułapki.

Zobacz warunki →
Poradnik · 13 minLimit w koncie osobistym: koszt w 8 bankach, RRSO do 24,2% i BIK

Ile kosztuje limit w koncie osobistym? Prowizje, oprocentowanie i RRSO 8 banków, koszt 2000 zł debetu na 10 dni, opłata za odnowienie…

Czytaj →
Analiza · 13 minBLIK Płacę Później czy karta kredytowa na Black Friday: 30 dni i BIK

BLIK Płacę Później daje 30 dni i limit do 4 000 zł, karta do 59 dni. Liczymy koszt spóźnienia przy 1 500…

Czytaj →
Dyskusja

Komentarze

Masz doświadczenie z tym bankiem albo pytanie do tekstu? Napisz — odpowiadam pod komentarzami.

    Jeszcze nikt nie skomentował. Bądź pierwszy.

    Dodaj komentarz

    Bez kodów polecających. Nie publikujemy kodów ani linków polecających i afiliacyjnych — takie komentarze czekają na moderatora, a kod usuwamy. Zasady dyskusji

    Dlaczego?

    Każdy chciałby wkleić swój kod, a pytania o warunki utonęłyby w ogłoszeniach. Nie chcemy też wybierać, czyj kod jest „lepszy”. Do tego regulaminy wielu programów poleceń i sieci partnerskich zabraniają rozpowszechniania kodów w miejscach publicznych — za złamanie zasad bank może odmówić premii.

    Zgłoś komentarz

    Powód

    Newsletter Radar Premii

    Premie bankowe, zanim się skończą

    Za darmo · 2 maile w tygodniu · wypis jednym kliknięciem

    Co Cię interesuje?

    Dwa maile w tygodniu. Zapis potwierdzasz linkiem z maila, wypisujesz się jednym kliknięciem.

    Okładka poradnika „Premia bez pułapek” – Mądry Dochód
    Darmowy poradnik PDF · 19 stron

    Premia bez pułapek

    Jak zarabiać na promocjach bankowych i nie dać bankowi powodu, żeby nie wypłacił. Wyślemy go po potwierdzeniu zapisu do newslettera.

    Za darmo · 2 maile w tygodniu · wypis jednym kliknięciem

    Co Cię interesuje?

    Wyszukiwarka promocji i poradników

    Wszystkie promocje → ↑↓ wybierz · Enter otwórz · Esc zamknij