- Bank oddaje taką część prowizji i obowiązkowego ubezpieczenia, jaka przypada na skrócony okres umowy. Spłacając po 8 miesiącach kredyt na 4 lata, odzyskujesz 83,4% tych kosztów: 3 251,33 zł z 3 900 zł. Odsetek za kolejne miesiące po prostu nie płacisz (art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim).
- Zwrot liczy się metodą liniową: koszt ÷ dni umowy × dni, o które ją skrócono. Metoda „proporcjonalna do odsetek” dałaby tu o 474,78 zł mniej.
- Bank ma 14 dni od spłaty całości na wypłatę zwrotu (art. 52). Po tym terminie należą Ci się odsetki ustawowe za opóźnienie.
- Roszczenia ze spłat od połowy grudnia 2019 r. do połowy grudnia 2020 r. przedawniają się 31.12.2026. Spłaty z okresu 9.07.2018–połowa grudnia 2019 r. są już przedawnione, a starsze, sprzed 9.07.2018 r., mają 10 lat.
- Nowej ustawy wdrażającej dyrektywę CCD2 na 31.10.2026 nie ogłoszono. Obowiązuje ustawa z 2011 r., a sama dyrektywa też obejmuje zwrotem wszystkie koszty.
Spis treści · 11 części
Bank musi oddać część prowizji i innych kosztów zapłaconych na początku, jeśli spłacasz kredyt konsumencki przed terminem. Dotyczy to także opłat, które umowa nazywa „bezzwrotnymi”. Spłaciłeś kredyt gotówkowy, samochodowy albo konsolidacyjny z premii, ze sprzedaży auta lub przeniosłeś dług do innego banku? Sprawdź, czy dostałeś zwrot i czy kwota się zgadza.
Liczymy, ile powinno wrócić, w jakim terminie i do kiedy możesz się o to upomnieć. Czy w ogóle opłaca się nadpłacać i co wybrać, krótszy okres czy niższą ratę, policzyliśmy w tekście nadpłata kredytu: skrócić okres czy obniżyć ratę.
Nie zachęcamy do brania nowego kredytu, żeby spłacić stary. Przeniesienie długu ma sens tylko wtedy, gdy nowy kredyt ma niższą całkowitą kwotę do zapłaty.
Co bank musi oddać przy wcześniejszej spłacie kredytu?
Art. 48 ustawy o kredycie konsumenckim pozwala spłacić całość lub część kredytu przed terminem w każdym czasie, bez uprzedzania banku. Art. 49 ust. 1 mówi, że przy spłacie całości całkowity koszt kredytu maleje o koszty dotyczące okresu, o który skrócono umowę, „chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą” (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1362, brzmienie sprawdzone 31.10.2026).
Banki długo twierdziły, że prowizja za udzielenie kredytu nie podlega zwrotowi. Spór rozstrzygnęły trzy dokumenty:
- Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa UOKiK z maja 2016 r.: obniżka obejmuje wszystkie koszty, proporcjonalnie do skróconego okresu.
- Wyrok TSUE z 11.09.2019 r. w sprawie Lexitor (C-383/18): prawo do obniżki obejmuje wszystkie koszty nałożone na konsumenta.
- Uchwała Sądu Najwyższego z 12.12.2019 r. (III CZP 45/19): obniżenie kosztu przy spłacie całości obejmuje także prowizję za udzielenie kredytu.
| Koszt | Zwrot proporcjonalny? |
|---|---|
| Odsetki | tak, płacisz je tylko do dnia spłaty |
| Prowizja za udzielenie kredytu, opłata przygotowawcza | tak |
| Ubezpieczenie wymagane do kredytu lub do jego warunków | tak, jest częścią całkowitego kosztu kredytu |
| Opłaty administracyjne i inne opłaty z umowy | tak |
| Ubezpieczenie dobrowolne, kupione osobno | nie z art. 49, ale składkę za niewykorzystany okres zwraca ubezpieczyciel |
| Opłaty notarialne | nie, nie wchodzą do całkowitego kosztu kredytu |
| Opłaty za opóźnienie i monity | nie, to koszty niewykonania umowy |
Te zasady dotyczą kredytu konsumenckiego, czyli kredytu do 255 550 zł, który nie jest hipoteką (art. 3 ust. 1 ustawy). Mieszczą się w nim zwykle kredyty gotówkowe, samochodowe, ratalne i konsolidacyjne. Przy kredycie z prowizją 0 zł zwrot prowizji odpada, a ile kosztują takie oferty, liczymy w tekście kredyt gotówkowy bez prowizji: RRSO w 5 bankach.
Jak liczy się zwrot prowizji? Metoda liniowa krok po kroku
Ustawa nie podaje wzoru. UOKiK poinformował w lipcu 2020 r., że metodą liniową rozliczają się klienci 14 banków. Każdy koszt dzielisz przez liczbę dni umowy i mnożysz przez liczbę dni, o które ją skróciłeś.
- Umowa od 15.01.2026 do 15.01.2030
- 1 461 dni
- Spłata całości 15.09.2026, do końca umowy zostało
- 1 218 dni
- Zwrot prowizji: 2 400 zł × 1 218 ÷ 1 461
- 2 000,82 zł
- Zwrot ubezpieczenia wymaganego do kredytu: 1 500 zł × 1 218 ÷ 1 461
- 1 250,51 zł
- Bank powinien oddać
- 3 251,33 zł
Przykład obliczeniowy na założonych kwotach, nie oferta banku. Odsetki za okres po spłacie nie są tu liczone, bo po prostu ich nie płacisz: bank nalicza je tylko do dnia spłaty.
Bankowi zostaje 648,67 zł za 243 dni korzystania z kredytu. Przy spłacie po roku wróciłoby 75% kosztów, po dwóch latach 50%.
- 3 251,33 zł · zwrot dla Ciebie (83,4%)
- 648,67 zł · zostaje w banku za 243 dni kredytu (16,6%)
Ile wraca z 3 900 zł prowizji i ubezpieczenia
Kredyt na 48 miesięcy od 15.01.2026, metoda liniowa, zależnie od daty spłaty całości
Metoda liniowa czy „proporcjonalna do odsetek”: ile to różnicy?
Część kredytodawców liczy zwrot proporcjonalnie do odsetek, które zostały do zapłaty. W racie równej odsetki są największe na początku, więc metoda ta daje mniej. Policzyliśmy to dla oprocentowania nominalnego 10% i rat równych po 760,88 zł.
| Spłata całości | Metoda liniowa (dni) | Proporcjonalnie do odsetek | Różnica |
|---|---|---|---|
| po 8 miesiącach | 3 251,33 zł (83,4%) | 2 776,55 zł (71,2%) | 474,78 zł |
| po 12 miesiącach | 2 925,67 zł (75,0%) | 2 278,88 zł (58,4%) | 646,79 zł |
Jeśli rozliczenie z banku jest niższe od Twojego wyliczenia liniowego, poproś o pokazanie metody i złóż reklamację. Metodę liniową przyjmuje Rzecznik Finansowy.
Zwrot ubezpieczenia kredytu: od banku czy od ubezpieczyciela?
Jeśli bank udzielał kredytu tylko z polisą albo bez niej dawał gorsze warunki, składka jest częścią całkowitego kosztu kredytu (art. 5 pkt 6 ustawy). Wtedy zwraca ją bank, tak jak prowizję. Powinna też być ujęta w RRSO.
Polisa dobrowolna nie wchodzi do kosztu kredytu. Art. 813 § 1 Kodeksu cywilnego daje Ci wtedy zwrot składki od ubezpieczyciela za okres niewykorzystanej ochrony. Sprawdź w warunkach, czy umowa wygasa sama, czy trzeba ją wypowiedzieć.
Jak RRSO i całkowity koszt składają się z prowizji, odsetek i ubezpieczenia, pokazuje kalkulator kosztu kredytu w dziale Kredyty.
Ile bank ma czasu na zwrot? 14 dni z art. 52
Po spłacie całości kredytu bank musi się z Tobą rozliczyć w ciągu 14 dni (art. 52 ustawy). Nie musisz o to prosić. KNF w komunikacie z 9.07.2021 r. wyjaśniła, że „rozliczenie” oznacza wypłatę należnej kwoty, a nie tylko wyliczenie salda. W naszym przykładzie spłata 15.09.2026 oznacza termin do 29.09.2026.
Jeśli pieniądze nie wpłyną w terminie, bank jest w opóźnieniu i możesz żądać odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego). Wynoszą one stopę referencyjną NBP plus 5,5 pkt proc., dziś 9,25% rocznie. Aktualną stopę i jej zmiany po posiedzeniach RPP pokazujemy na stronie stopy procentowe NBP.
Czy bank może pobrać opłatę za wcześniejszą spłatę?
Przy kredycie konsumenckim tylko wyjątkowo. Art. 50 pozwala na nią przy stałym oprocentowaniu i spłatach przed terminem powyżej trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia w 12 miesięcy. W 2026 r. próg wynosi 28 749,93 zł, bo przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w grudniu 2025 r. wyniosło 9 583,31 zł (M.P. 2026 poz. 115). Opłata to najwyżej 1% spłacanej kwoty. Warunki i limity szczegółowo rozpisaliśmy w tekście o nadpłacie kredytu gotówkowego.
W naszym przykładzie opłaty by nie było nawet przy stałym oprocentowaniu. Po 8 ratach przy oprocentowaniu 10% do spłaty zostaje ok. 25 792 zł, czyli mniej niż próg. Opłaty nie ma też przy spłacie z ubezpieczenia zabezpieczającego kredyt (art. 51), na przykład po śmierci kredytobiorcy. Co dzieje się z kredytem bez takiej polisy, opisujemy w tekście o długach po zmarłym.
Wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego: czym się różni?
Art. 39 ustawy o kredycie hipotecznym (Dz.U. 2025 poz. 720) przewiduje obniżenie o „odsetki i inne koszty” przypadające za skrócony okres. Nie ma tam odpowiednika art. 52, więc nie ma terminu rozliczenia. Rzecznik Finansowy radzi wezwać bank do zapłaty, a potem złożyć reklamację.
Zakres zwrotu kosztów jednorazowych przy hipotece jest sporny. TSUE w wyroku z 9.02.2023 r. (C-555/21, UniCredit Bank Austria) uznał, że dyrektywa hipoteczna wymaga proporcjonalnej obniżki tylko odsetek i kosztów zależnych od czasu trwania umowy. Bank może też zastrzec rekompensatę: przy zmiennej stopie tylko przez 36 miesięcy od zawarcia umowy i najwyżej 3% spłacanej kwoty (art. 40). Jak zmieni się wskaźnik zmiennego oprocentowania, opisujemy w tekście POLSTR zamiast WIBOR.
Do kiedy można odzyskać prowizję po wcześniejszej spłacie?
Dla spłat od 9.07.2018 r. roszczenie przedawnia się po 6 latach, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 k.c.). Dla spłat wcześniejszych obowiązuje dawny termin 10 lat, bez przesunięcia na koniec roku. Wynika to z art. 5 ust. 3 ustawy z 13.04.2018 r. o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2018 poz. 1104), co potwierdza też Rzecznik Finansowy.
Założyliśmy, że roszczenie jest wymagalne 15. dnia po spłacie (art. 52). Sąd może liczyć inaczej, więc nie czekaj do ostatnich tygodni.
| Spłata całości | Termin przedawnienia | Stan na 1.11.2026 |
|---|---|---|
| do ok. połowy października 2016 | 10 lat od wymagalności | przedawnione |
| od ok. połowy października 2016 do 8.07.2018 | 10 lat od wymagalności, od listopada 2026 do lipca 2028 | do dochodzenia, ale termin biegnie |
| od 9.07.2018 do ok. połowy grudnia 2019 | 31.12.2024 albo 31.12.2025 | przedawnione |
| od ok. połowy grudnia 2019 do ok. połowy grudnia 2020 | 31.12.2026 | zostały 2 miesiące |
| od ok. połowy grudnia 2020 do ok. połowy grudnia 2021 | 31.12.2027 | do dochodzenia |
| 15.09.2026 (nasz przykład) | 31.12.2032 | do dochodzenia |
Reklamacja w banku nie przerywa biegu przedawnienia. Przerywa go czynność przed sądem, np. pozew albo wniosek o zawezwanie do próby ugodowej (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.), a także uznanie roszczenia przez bank. Wyrok TSUE ma charakter wykładni, więc obejmuje także spłaty sprzed września 2019 r. Krótszy, roczny termin od wykonania umowy obowiązuje natomiast przy sankcji kredytu darmowego za wady umowy.
Przejrzyj zwłaszcza kredyty spłacone konsolidacją albo kredytem w innym banku: spłatę robi wtedy nowy bank i łatwo przeoczyć, czy stary rozliczył prowizję. Listę swoich kredytów odtworzysz z bezpłatnej kopii danych z BIK, o którą możesz prosić raz na 6 miesięcy. Jak ją zamówić, opisujemy w poradniku kredyt na moje dane: co robić.
Bank nie oddał prowizji? Reklamacja w 5 krokach
- Zbierz dokumentyUmowa z harmonogramem, potwierdzenie spłaty z datą, rozliczenie z banku. Spisz prowizję, ubezpieczenie i datę ostatniej raty.
- Policz zwrot metodą liniowąKażdy koszt pomnóż przez stosunek dni od spłaty do końca umowy do wszystkich dni umowy. Odejmij to, co bank już oddał.
- Złóż reklamacjęW aplikacji, mailem, w oddziale albo listem poleconym, z dowodem daty. Bank ma 30 dni na odpowiedź, w szczególnie skomplikowanej sprawie do 60 dni (art. 6–7 ustawy o reklamacjach).
- Pilnuj terminu odpowiedziJeśli bank nie odpowie w terminie, reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z Twoją wolą (art. 8). Szczegóły w poradniku reklamacja w banku: termin odpowiedzi.
- Po odmowie idź do Rzecznika FinansowegoWniosek o interwencję jest bezpłatny, a postępowanie polubowne kosztuje 50 zł (art. 38 ustawy o reklamacjach). Rzecznik zajmie się sprawą dopiero po reklamacji w banku. Ostatni krok to pozew w sądzie.
[Imię i nazwisko, PESEL lub numer klienta, adres]
[Nazwa i adres banku]
[Miejscowość, data]
Reklamacja dotycząca rozliczenia umowy kredytu nr [numer] z dnia [data]
W dniu [data] spłaciłem/spłaciłam całość kredytu przed terminem określonym w umowie ([data ostatniej raty]). Na podstawie art. 49 ust. 1 i art. 52 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w związku z wyrokiem TSUE z 11.09.2019 r. (C-383/18) i uchwałą SN z 12.12.2019 r. (III CZP 45/19), żądam zwrotu części całkowitego kosztu kredytu dotyczącej okresu, o który skrócono umowę:
– prowizji: [kwota] zł × [dni do końca umowy] / [dni umowy] = [kwota] zł,
– [ubezpieczenia / innej opłaty]: [kwota] zł × [dni do końca umowy] / [dni umowy] = [kwota] zł.
Łącznie [kwota] zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od [data: 15. dzień po spłacie] do dnia zapłaty, na rachunek nr [numer]. Proszę o odpowiedź [listownie / e-mailem na adres …].
[Podpis]
Wzór nie jest poradą w Twojej sprawie. Do kredytów zawartych przed 18.12.2011 r. stosuje się poprzednią ustawę; wtedy zapytaj Rzecznika Finansowego albo powiatowego rzecznika konsumentów.
- prowizja lub obowiązkowe ubezpieczenie były zapłacone albo doliczone na starcie
- w ciągu 14 dni nie dostałeś rozliczenia albo kwota jest niższa niż z metody liniowej
- roszczenie się nie przedawniło (tabela wyżej)
- kredyt nie miał prowizji ani ubezpieczenia
- chodzi o opłaty notarialne lub koszty zabezpieczenia
- polisa była dobrowolna (wtedy zwrot od ubezpieczyciela, nie z art. 49)
- spłaciłeś kredyt między 9.07.2018 a połową grudnia 2019 r.
Gdy na spłatę idą wszystkie oszczędności. Bez rezerwy na 3–6 miesięcy wydatków pierwsza awaria skończy się nowym, droższym kredytem. Ile odłożyć, liczymy w tekście poduszka finansowa: ile powinna wynosić.
Gdy kredyt jest tani, np. raty 0% albo RRSO niższe niż oprocentowanie bezpiecznych oszczędności po podatku Belki. Wtedy wcześniejsza spłata nic nie daje, a gotówka zarobi więcej na koncie oszczędnościowym. Przy jakim oprocentowaniu kredytu nadpłata wygrywa z lokatą i obligacjami skarbowymi, pokazujemy w porównaniu nadpłata kredytu czy oszczędzanie. Także gdy hipotekę ze zmienną stopą spłacasz w pierwszych 36 miesiącach, a umowa przewiduje rekompensatę do 3%.
Czy nowe przepisy o kredycie konsumenckim coś zmienią?
Dyrektywa 2023/2225 (CCD2) ma być stosowana od 20.11.2026 r. Jej art. 29 ust. 1 zapisuje regułę z wyroku Lexitor: przy obniżce uwzględnia się wszystkie koszty nałożone na konsumenta przez kredytodawcę. Prawo do zwrotu prowizji zostaje więc także w nowych przepisach.
W maju 2026 r. rząd wstrzymał prace nad projektem UOKiK i zapowiedział nową wersję. Na 31.10.2026 w Dzienniku Ustaw nie ma ustawy zastępującej ustawę z 2011 r., więc stosujesz art. 48–52 w obecnym brzmieniu.
Najczęstsze pytania
Czy przy wcześniejszej spłacie kredytu bank zwraca prowizję?
Tak, przy kredycie konsumenckim do 255 550 zł bank musi obniżyć całkowity koszt kredytu, także prowizję, o część dotyczącą okresu, o który skrócono umowę (art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim). Potwierdziły to wyrok TSUE Lexitor z 11.09.2019 r. (C-383/18) i uchwała SN III CZP 45/19. Kwotę liczy się zwykle metodą liniową.
Ile bank ma czasu na zwrot po wcześniejszej spłacie?
Przy kredycie konsumenckim 14 dni od spłaty całości (art. 52). Bank powinien w tym czasie wypłacić pieniądze, a nie tylko wysłać wyliczenie, co potwierdziła KNF w komunikacie z 9.07.2021 r. Po terminie możesz żądać odsetek ustawowych za opóźnienie.
Czy dostanę zwrot ubezpieczenia kredytu?
Jeśli ubezpieczenie było warunkiem kredytu, bank zwraca je proporcjonalnie, tak jak prowizję: w naszym przykładzie 1 250,51 zł z 1 500 zł. Jeśli polisa była dobrowolna, zwrot składki za niewykorzystany okres należy się od ubezpieczyciela (art. 813 § 1 k.c.).
Spłaciłem kredyt w 2020 roku. Czy mogę jeszcze odzyskać prowizję?
Tak, ale się pospiesz. Dla spłat od ok. połowy grudnia 2019 r. do ok. połowy grudnia 2020 r. roszczenie przedawnia się 31.12.2026 r. (6 lat, koniec roku kalendarzowego, art. 118 k.c.). Reklamacja nie przerywa przedawnienia, a pozew albo zawezwanie do próby ugodowej w sądzie tak.
Czy przy nadpłacie części kredytu też należy się zwrot kosztów?
Tak, art. 49 ust. 2 każe stosować obniżkę „odpowiednio” także przy spłacie części kredytu. Ustawa nie podaje jednak wzoru ani terminu, bo 14 dni z art. 52 dotyczy tylko spłaty całości. Po większej nadpłacie poproś bank o rozliczenie kosztów i nowy harmonogram.
Co zrobić, gdy bank odrzuci reklamację?
Złóż wniosek do Rzecznika Finansowego o interwencję (bezpłatnie) albo o postępowanie polubowne (50 zł, art. 38 ustawy o reklamacjach). Możesz też pozwać bank, pilnując przedawnienia: 6 lat, licząc do końca roku kalendarzowego.
Czy zwrot przysługuje przy kredycie hipotecznym?
Ustawa o kredycie hipotecznym też przewiduje obniżenie odsetek i kosztów za skrócony okres (art. 39), ale nie wskazuje terminu rozliczenia. Po wyroku TSUE z 9.02.2023 r. (C-555/21) zwrot kosztów jednorazowych, takich jak prowizja, jest tam sporny. Przy zmiennej stopie bank może w pierwszych 36 miesiącach pobrać rekompensatę do 3% spłacanej kwoty.
Źródła
- Ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1362 (art. 3, 5 pkt 6, 48–52), brzmienie sprawdzone 31.10.2026: isap.sejm.gov.pl, PDF
- Ustawa z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 720 (art. 39–40): isap.sejm.gov.pl
- Rzecznik Finansowy, webinarium „Spłata kredytu przed terminem. Kredyt konsumencki. Kredyt hipoteczny” (16.11.2022): stanowisko RF i UOKiK z 2016 r., Lexitor, III CZP 45/19, komunikat UOKiK z 10.07.2020 o metodzie liniowej, komunikat KNF z 9.07.2021 o art. 52, C-555/21, przedawnienie: rf.gov.pl
- Wyrok TSUE z 11.09.2019 r., C-383/18 Lexitor: curia.europa.eu
- Uchwała Sądu Najwyższego z 12.12.2019 r., III CZP 45/19: sn.pl
- Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795 (art. 118, 123, 481, 813 § 1): api.sejm.gov.pl
- Ustawa z 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2018 poz. 1104 (art. 5, przepisy przejściowe o przedawnieniu): api.sejm.gov.pl
- Obwieszczenie Prezesa GUS z 22.01.2026 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w grudniu 2025 r. (9 583,31 zł), M.P. 2026 poz. 115: api.sejm.gov.pl
- Ustawa o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 823 (art. 6–8, 38): api.sejm.gov.pl
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2225 w sprawie umów o kredyt konsumencki (art. 29): eur-lex.europa.eu
- Bankier.pl, „UOKiK odsunięty. Rząd wstrzymuje prace nad ustawą o kredycie konsumenckim” (maj 2026): bankier.pl
Stan na 31.10.2026. Przepisy sprawdzone w tekstach jednolitych w bazie ELI Sejmu. Przykłady liczbowe i terminy przedawnienia to obliczenia własne na założonych kwotach, nie oferta banku. Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną w indywidualnej sprawie. Zaktualizujemy go po ogłoszeniu nowej ustawy o kredycie konsumenckim (CCD2).

